Narrator

Kiedy pod koniec XVIII wieku I Rzeczypospolita utraciła niepodległość na rzecz trzech zaborców Rosji, Austrii i Prus. Społeczeństwo polskie nie mogło pogodzić się z tym faktem.

Recytator 1

O Polsko! póki ty duszę anielską
Będziesz więziła w czerepie rubasznym,
Póty kat będzie rąbał twoje cielsko,
Póty nie będzie twój miecz zemsty strasznym,
Póty mieć będziesz hyjenę na sobie
I grób - i oczy otworzone w grobie.
J. Słowacki "Grób Agamemnona"
Narrator
Gdy ostatnia nadzieja na wskrzeszenie państwa polskiego zgasła wraz z osobą Napoleona Bonaparte, naród zrozumiał, iż odzyskanie niepodległości spoczywa już tylko w jego rękach. Dlatego od momentu utworzenia Królestwa Polskiego pod zwierzchnią władzą carskiej Rosji, w społeczeństwie polskim zaczęły działać tajne organizacje mające na celu wywołanie powstania narodowego.
Recytator 2

Póki w narodzie myśl swobody żyje,
Wola i godność, i męstwo człowiecze,
Póki sam w ręce nie odda się czyje
I praw się swoich do życia nie zrzecze,
To ani łańcuch, co mu ściska szyję,
Ani utkwione w jego piersiach miecze,
Ani go przemoc żadna nie zabije -
I w noc dziejowej hańby nie zawlecze.
Adam Asnyk "Nad głębiami"
Narrator
Czas wybuchu powstania zbliżał się nieuchronnie. Pod wpływem ruchów rewolucyjno-narodowych w Europie, jak również niezadowolenia społeczności Królestwa Polskiego z rządów cara Mikołaja I i jego urzędników, w nocy 29 listopada 1830 roku wybucha powstanie.
Kilkakrotnie chór:

Polacy! Godzina zemsty wybiła!
Polacy! Do broni!
Recytator 3
Zrzuć do ostatka te płachty ohydne,
Tę - Dejaniry palącą koszulę:
A wstań jak wielkie posągi bezwstydne,
Naga - w styksowym wykąpana mule,
Nowa - nagością żelazną bezczelna -
Niezawstydzona niczym - nieśmiertelna.
J. Słowacki "Grób Agamemnona"
Narrator
Spiskowcy pod wodzą porucznika Piotra Wysokiego, ruszyli wieczorem na ulice Warszawy i w ten sposób rozpoczęli zbrojne powstanie przeciw Rosji. W początkowym okresie powstania, spiskowcy nie odnieśli spektakularnych sukcesów. Zamach na Konstantego nie udał się, gdyż Wielki Książe ocalał. W tym samym czasie ruszyli do walki podchorążowie. Na okrzyk ich: "Do broni!" zamykały się drzwi, zatrzaskiwały okiennice domów zamożnych mieszczan i szlachty. Mieszkańcy Nowego Światu grobowym milczeniem przyjęli wystąpienie młodzieży wojskowej. Oficerowie, będący członkami spisku nie zdołali wyprowadzić na ulicę wszystkich oddziałów polskich. Żołnierze nie orientowali się w sytuacji, i tylko część wojska opowiedziała się po stronie powstania. Zrozpaczeni podchorążowie zamordowali kilku generałów, którzy nie chcieli stanąć na czele rewolucji.
Recytator 4
Patrzcie, cóż my tu poczniem, patrzcie, przyjaciele,
Otóż to jacy stoją na narodu czele.
Adam Mickiewicz "Dziady." Cześć III
Narrator
Powstanie uratował dopiero lud warszawski, wyrobnicy i rzemieślnicy ze Starego Miasta i Powiśla. Wielotysięczne tłumy podążyły wraz z powstańczymi oddziałami pod Arsenał, który udało im się zdobyć. Po całonocnych utarczkach na ulicach Warszawy wojska carskie dowodzone przez Konstantego opuściły miasto uprowadzając ze sobą zakutego w kajdany Łukasińskiego. Nazajutrz rano stolica Polski była wolna.
Recytator 5
Nasz naród jak lawa,
Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa,
Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi
Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi.
Adam Mickiewicz "Dziady." Cześć III
Narrator
Ponieważ spiskowcy nie zorganizowali władzy powstania, pozostawała ona w rękach dotychczasowej-przeciwnej zrywowi-Rady Administracyjnej. Pod naciskiem opinii publicznej powołano do Rady Juliusza Ursyna Niemcewicza, Joachima Lelewela i księcia Adama Jerzego Czartoryskiego. W takim składzie Rada postanowiła pertraktować z carem Mikołajem I. Działanie Rady spowodowało oburzenie opinii społecznej co doprowadziło do rozwiązania Rady i powołania Rządu Tymczasowego, na czele którego stanął Adam Jerzy Czartoryski. Władzę nad wojskiem powierzono generałowi Józefowi Chłopickiemu, który jednak był on zwolennikiem porozumienia się z carem Mikołajem I. Dnia 18 grudnia 1830 roku w Warszawie rozpoczął obrady Sejm. Na swym pierwszym posiedzeniu powstanie uznał za narodowe. 25 stycznia 1831 roku Sejm podjął decyzję o pozbawieniu cara tronu polskiego. Powstanie 1830-1831 roku było doniosłym momentem w rozwoju narodu polskiego. Mimo szlachecko- konserwatywnego rządu, Sejmu i dowództwa, zaliczamy powstanie listopadowe do polskich walk narodowowyzwoleńczych. Powstanie było dziełem obozu rewolucyjnego, wybuchło i rozwijało się wbrew ugodowym planom swego kierownictwa. Postępowa treść powstania to walka przeciw obozowi kontrrewolucji o narodowowyzwoleńczy charakter ruchu. Obóz rewolucyjny okazał się na tyle silny, że zdołał utrzymać powstanie przy życiu. Siły jego były jednak za słabe i jeszcze niedojrzałe, by zmienić społeczny charakter powstania, a tym samym, by wywalczyć zwycięstwo.
Autor: Joanna Kasprzak

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 101

Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz